W
przygotowaniu
Proverb
Przedstawiony na Rysunku 1 sposób obniżenia poziom wody na zalanym terenie jest kolejnym rozwiazaniem zabezpieczenia stosowanego na stawach lub rowach melioracyjnych.
Rys. 1 Zabezpieczenie terenu przed zalaniem - instalacja rury przepływowej
Materiały, które są potrzebne to:
1. Elastyczna rura o średnicy ok. 12-15 cm i długości minimum 10 m. Najlepsze są karbowane węże (rury) gdyż wzmocnione karbami nie ulegają deformacji (spłaszczeniu).
2. Kolanko typu L lub łączka typu T na wlot (jak na rys. 1 , szczegół A)
2.Metalowy kosz (rys. 2) służący do przykrycia wlotu.
Rys. 2 Kosz - osłona wlotu rury
Rys. 3 Zdięcie kosza zabezpieczającego rurę przepływową (Gatineau, Quebec, Kanada)
Procedura instalacji:
- Na jednym końcu elastycznej rury dlugości minimum 10 m należy zainstalować kolanko lub łączke "T" jak pokazano na rys. 1 szczegół A. Wlot powinien być skierowany w kierunku dna i przykryty koszem. W jednej ze ścian kosza należy wykonać otwór w siatce w celu umieszczenia rury. Kosz powinien być przymocowany do dna.
- Należy rozebrać część tamy do głębokości wymaganego poziomu wody. Jeśli jest to możliwe powinno się odczekać do ustalenia poziomu wody w stawie i dopiero zainstalować rurę. Po ułożeniu rury, należy ją przykryć materiałem z tamy (gałęziami - nie błotem!). Nie należy rozbierać całej tamy. Poziom na jakim rura wmontowana jest w tamę będzie ostatecznym poziomem wody w stawie lub rowie melioracyjnym. Poziom wody w stawie może by także regulowany głębokościa na jakiej zainstalowany jest wlot "A". Wskazane jest takie ustawienie punktu wlotu i przelewu na tamie aby oba regulowały poziom wody.
- Na całej długości elastycznej rury za tamą, powinny być wykonane ( na obwodzie) otwory o średnicy ok 0,5 - <1 cm. Należy zwrócic uwage aby perforacje zaczynały sie już przy tamie, w miejscu gdzie rura jest podniesiona (szczegół B). Bobry uszczelniają błotem tylko szczyt tamy i powierzchnie od strony stawu. Z drugiej strony tamy ustawiaja wzmocnienia w postaci gałęzi i ogryzionych z kory patyków. Nimi należy przykryć zainstalowana rurę. Każda tama przecieka i jeśli z małych otworków elastycznej rury na tamie bedzie wypływała woda, bobry nie powinny być nią zainteresowane. Otwory będą zapobiegały "syfonowaniu" wody i zapewnia prawidłowe ustalenie poziomu. Główny wypływ będzie odbywał sie z wylotu rury i powinien on znajdować się pod wodą (rys 1, szczegół C). Czym dalej odsunięty jest wylot od tamy tym lepiej. Wydaje się, że nie powinien on być bliżej niż ok 4m od tamy. Chociaż znane są też rozwiazania, w których wylot jest bezpośrednio za tamą.
Jak działa całość ?
Zasada działania jest podobna jak w pierwszym rozwiązaniu ze sztywną rura z PCW. Ważne jest, aby rura była "podniesiona" na tamie gdyz poziom rury w tamie i otwory w elastycznej rurze będą regulowały poziom wody. Poziom wody w stawie można także regulować głębokościa na jakiej zainstalowany jest wlot "A". Należy unikać przelewania się wody na wlocie.
Podstawowym błędem jest stosowanie tego urzadzenia do całkowitego odprowadzenia wody. Jeśli bobry nie mają odpowiedniej glebokości wody staje się to dla nich impulsem rozpoczęcia prac. Nie mogąc dostać sie do wlotu, potrafią zamienić nasz kosz w góre ziemi - stanowiącą w efekcie końcowym pokaźną wyspę na stawie.
Rozwiązanie to jest modyfikacją urzadzenia, które jest powszechnie stosowane w wielu miejscach w Ontario (Kanada). Podobne urządzenia są stosowane od kilkunastu lat w Gatineau Park (Quebec), Green Belt (Ottawa) oraz w wielu innych miejscach. Przedstawiona koncepcja jest połączeniem dwóch rozwiazań, stosowanych obecnie w Ontario.
Konserwacja:
- Pierwszy tydzień po instalacji urzadzenia należy kontrolować staw. Szczególna uwagę należy zwracać na poziom wody w stawie i prace bobrów przy tamie.
- Jak każde urządzenie tak i przedstawiony system przepływowy wymaga kontroli i konserwacji jeśli wymagana. Przede wszystkim, należy sprawdzać od czasu do czasu czy bobry, które są niezwykle sprawne w zatykaniu wszystkich przecieków, nie wpadły na pomysł jak przechytrzyć nasze urządzenie. Należy kontrolować czy otwory w rurze za tamą nie są zatkane i czy bobry nie budują za odpływem kolejnej tamy. Jeśli robią to, należy kontrolować jej wysokość. Druga (dolna) tama jest najczęściej dużo niższa i często jest zabezpieczeniem przez przeciekami oraz stanowi dodatkową drogę transportową. Najczęściej nie stanowi żadnego zagrożenia i może być pozostawiona bez interwencji.
Uwagi końcowe:
Podobnie jak w rozwiazaniu pierwszym;
Jeśli przepływ w strumieniu jest duży można założyc dwie rury przepływowe lub jedną o wiekszej średnicy. Okresowo, w okresie intensywnych opadów, poziom może podnieść się powyżej projektowanego, lecz szybko wróci do normy gdyż woda bedzie odprowadzana rurą przepływową.
Proszę pamiętać, że bobry potrzebują wode do życia i proszę ustawić wlot lub rurę w tamie na poziomie zapewniającym głębokość stawu min 60-80 cm. Jest to również istotne dla prawidłowego funkcjonowania urządzenia.
Bobry budowały tamy i budować będą! Nie można ich nakłonić do zmiany trybu życia. Wszyscy muszą zrozumieć korzyści jakie przynoszą bobry i powinni pogodzić się z tym, że bobry budują tamy i ścinają drzewa. Musimy nauczyć się respektować ich prawo do życia. To będzie wymagało pewnych poświęceń od pracowników służb miejskich i gminnych - szczególnie pracowników melioracji. Bobry wynagrodzą nam te poświęcenia oczyszczając wodę, którą zanieczyściliśmy naszą działalnością.
Istotne jest aby właściciele terenów prywatnych, które mogą być atrakcyjne dla bobrów, okresowo kontrolowali swój teren i reagowali w porę, zanim dojdzie do zalania pól. Instalacja rur przepływowych jest wielokrotnie tańsza niż straty poniesione w wyniku zalania plonów. Ponadto, przy okresowej kontroli i konserwacji jesli wymagana, urzadzenie przepływowe może pracować poprawnie wiele lat.
Wszystkie sposoby zabezpieczeń dostępne są w formie jednego opracowania w formacie pdf (ADOBE).
- ZABEZPIECZENIA PRZED DZIAŁALNOŚCIĄ BOBRÓW (RAPORT - FORMAT *. PDF ~1000K ) (NOWE)
UWAGA !
Copyrights (October, 2002)- Janusz Szpaczyński
