"You already possess everything necessary to become great"
- Crow Proverb

Sąd nad Bobrem
(Przygotował: Janusz A. Szpaczyński)

PRZECIW OCHRONIE Działalność bobrów przynosząca wymierne "straty" dla jednostek.

ZA OCHRONĄ Rola bobrów w środowisku naturalnym i ich działania na rzecz człowieka.

Waga przeważyła natychmiast na rzecz całkowitej ochrony bobrów. Ale, abym nie został posądzony o przedwczesne wyciąganie wniosków zróbmy krótką analizę ZA i PRZECIW ochronie bobrów. Wszelkie uwagi będą mile widziane. Uzupelnienia są możliwe i bardzo prawdopodobne.

* LEWA SZALKA WAGI - Działalność bobrów przynoszaca pozorne straty jednostkom naszej społeczności (potocznie i błędnie zwana "szkodliwą")

1. Bobry ścinają drzewa, które mogą mieć wartość materialną lub niewymierną ekonomicznie wartość ozdobną czy też sentymentalną.

2. Budowane przez bobry tamy spiętrzają wodę i mogą doprowadzić do zalania pól uprawnych lub ląk.

3. Nory bobrów mogą w pewnych wypadkach naruszyć szczelność wałów przeciwpowodziowych.

Mój komentarz:

Ad 1. Od dawna pokutuje opinia, że bobry żywią sie korą drzew. Prawda jest taka, że kora drzew stanowi jedynie pewien procent diety bobrów. Bobry spożywają duże ilości roślin wodnych i nabrzeżnych. Uwielbiają kłącza grążela i lilii wodnych. Chętnie zbierają z powierzchni wody rzęsę. Trawy rosnące nad brzegiem oraz korzonki roślin i zioła sa ich przysmakiem. Późną wiosną i latem, gdy brzegi pokrywają się zielonymi dywanami traw, trzcin i innych roślin, bobry ścinają małe ilości drzewek i sa to zazwyczaj młode odrosty. Wieksze drzewa ścinane są raczej jesienią, gdy brakuje innego pokarmu a bobry muszą zabezpieczyć się na zimę. Nie wszędzie i nie zawsze ścinają duże drzewa. Znam miejsca gdzie bobry gospodarują na stawie, w sąsiedztwie którego od wielu lat nie ścieły drzewa grubszego niż 5 cm. Brzegi stawu porośnięte są gęstą roślinnoscia wynurzoną a staw obfituje w roślinność wodną.

Drzewa rosnące w sąsiedztwie wody nie mają większego znaczenia gospodarczego. Olszyny czy też wierzby odrastają szybko i nie stanowią wiekszej wartości materialnej. Mogą stanowić jedynie pewną wartość opałową dla miejscowej ludności. Nic jednak nie stoi na przeszkodzie aby ogryzione z kory drzewa były użyte jako materiał opałowy.
Bóbry nie oddalają sie daleko od brzegu więc ich działalność ograniczona jest do ok max 20-30m od wody. Chociaż sam notowałem odejścia nawet na 300m lecz są to raczej sporadyczne wypadki - wystepujące w miejscach, gdzie bobry czują sie bezpieczne (brak drapieżników i ludzi). Można wiec chyba słusznie założyć, iz spór o drzewo pomiędzy człowiekiem a bobrem jest ograniczony do rejonów przybrzeżnych i materialnie ma znikomą wartość. Ponadto, cenne drzewa ozdobne lub starsze drzewa o znaczeniu symbolicznym czy też sentymentalnym, można zabezpieczyć siatką. Prosze sięgnąć do działu [Zabezpieczenia]. Jest tam dużo informacji na ten temat.

Ad 2. Istnieje cały szereg tanich rozwiązań konstukcyjnych, które skutecznie powstrzymują bobry od podwyższania poziomu wody. Proszę zapoznać się z literaturą w dziale [Odnośniki] lub [Zabezpieczenia]. Prezentuję tam adresy do broszur w j. polskim i angielskim (z rysunkami) jak przeciwdziałać zalewaniu terenów i jak współżyć z bobrami. Broszury są w formacie pdf. W celu ich otworzenia niezbędne jest posiadanie programu Adobe Reader, który bezpłatnie może być ściągnięty z sieci (www.adobe.com).

AD 3. Stwierdzenie, że nory bobrów moga naruszyć stan wałów przeciwpowodziowych i wykorzystanie tego faktu przeciw bobrom nie jest uczciwe. To nie bobry sa winne naruszeniu wałów. To my jesteśmy winni, gdyż nie potrafiliśmy ich poprawnie wybudować. Wały powinny być zabezpieczane tak, aby żadne nory (takze piżmaków i polnych myszy) nie naruszały ich stanu. Już czas na nadejście odmiennego sposobu spojrzenia na te sprawy. Spojrzenia w kierunku zapewnienia bezpieczeństwa i warunków do życia nie tylko czlowiekowi ale także zwierzętom.
Ale, skoro postawiliśmy już wały, które nawet polne myszy czy krety mogą zniszczyć, to aby nie posądzano o te zniszczenia bobry, może podejdziemy do zagadnienia inaczej. Zabijanie bobrów w celu ochrony walów nic nie pomoże, gdyż na miejsce usuniętych bobrów, skuszone obfitością pożywienia, przyjdą nowe. Może lepszym rozwiązaniem będzie sadzenie drzew i krzewów, które nie są preferowane przez bobry. Bobry nie osiedlą sie w terenie deficytowym w żywność. Proszę zapoznanie się z materiałami prezentowanymi w broszurach i innych publikacjach. Adresy stron podane są w odnośnikach..

Konstrukcje systemów zabezpieczających tereny przed zalaniem i regulujących poziom wody w stawach bobrowych przedstawione są także w sekcji [Zabezpieczenia]. Wszystkie omówione systemy są także opisane w odrębnym opracowaniu i przedstawione w formacie pdf Zabezpieczenia Przed Działalnością Bobrów ~1000K ).

* PRAWA SZALKA WAGI - Rola bobrów w środowisku naturalnym i ich działania na rzecz człowieka.

1) Bobry poprzez budowę tam magazynują wodę. To przyczynia się do podwyższenia i stabilizacji poziomu wód gruntowych i utrzymania wiekszej wilgotności na danym obszarze.
Jako przykład mogę podać fakt nastepujący. Lato roku 2000 było praktycznie bez opadów w południowym Ontario (Kanada). Rowy melioracyjne, które zazwyczaj wypełnione były wodą, oraz małe leśne oczka wyschły. Wiele strumieni praktycznie przestało istnieć a poziom wody w jeziorach Ontario i Erie osiągnął alarmująco niski stan. Już w sierpniu na wielu obszarach Ontario drzewa traciły liście i opadały uschnięte. Jedynymi miejscami gdzie zjawisko to nie występowało, były obszary podmokle - w wiekszości stworzone przez bobry. Tylko tam we wrześniu i październiku można było obserwować piękne kolory kanadyjskiej jesieni. Nawet w okresie najwiekszych upałów, sciólka leśna rejonów zamieszkałych przez bobry była wilgotna, a życie biologiczne funkcjonowało bez zakłóceń.
Na jednym z podmiejskich bagien woda dostępna była tylko w dennych rowach wykopanych przez bobry. Na mulistym brzegu odciśnięte były ślady chyba wszystkich zwierząt występujących w tym rejonie. Od szopa pracza, jelenia i łosia po norke, gronostaja i szereg ptaków wodnych. Wszystkie one w tym trudnym okresie suszy przyszły do bobrów gdyż tylko w wykopanych przez nie rowach była woda. Każdego dnia wały nad rowami podnosiły się. To bobry kopały głębiej i glebiej aby stale mieć wode. Każdego też dnia, dziesiatki a może nawet setki zwierzat odwiedzły to miejsce kuszone wodą.

2. Tamy bobrów przeciwdziałają powodziom w okresie silnych opadów. W okresie suszy, spiętrzona woda zapewnia w miarę stały przepływ poniżej tamy, podtrzymujac tym samym życie biologiczne na danym obszarze. Podmokle tereny działają jak gąbka. Wchłaniają wodę gdy jest jej nadmiar i uwalniają ją w okresach baz opadów.

3. Poziom wód podskórnych i wilgotność gleby ma duży wpływ na akumulację wegla. Obniżenie poziomu wód, osuszanie bagien i torfowisk zwieksza biodegradacje w glebie i przyczynia sie do znaczenego wzrostu ulatniania sie wegla w postaci dwutlenku węgla CO₂. W skali globalnej, jest to jedna z przyczyn zmian klimatycznych i cieplarnianego efektu.

4. Staw bobrów przyczynia się do zwiększenia efektywności procesów w glebie danego rejonu. Nasycenie gleby wodą tworzy warunki beztlenowe i intensyfikuje procesy denitryfikacji (transformacji toksycznych zwizków NO₃ na nieszkodliwy azot N₂). Ponadto, w dobrze rozwiniętej linii (strefie) brzegowej zachodzi cały szereg procesów bio-chemicznych niezbędnych do poprawnego funkcjonowania naszego środowiska.

5. Budowane na strumieniach małe spiętrzenia zwalniają przepływ wody zmniejszając tym samym erozję gleby. Natomiast tam, gdzie przepływ był mały, mogą przyczyniać się do natlenienia wody spływającej przez tamę.

6. Bobry tworza środowisko dla życia innych zwierząt i przyczyniają się do ich powrotu na tereny gdzie zanikły. Przykładem może być wydra (nierozłącznie związana ze stawami bobrów) oraz inne łasicowate. Szereg gatunków gadów i płazów zasiedla natychmiast nowy staw bobrów znajdując tam wyśmienite warunki do życia.

7. Woda tworzy bioróżnorodność życia. Rejon stawów obfituje w owady, które sa pożywieniem dla setek różnych gatunkow ptaków. Nawet zwierzęta na szczycie cyklu pokarmowego odwiedzają stawy bobrów w poszukiwaniu pokarmu. "Otwarcie" lasu sprzyja rozwojowi roślinności, która w cieniu konarów nigdy nie urośnie. Niedzwiedzie odwiedzają stawy bobrowe, gdyż na jego brzegu rosną dzikie maliny i jerzyny. Jeleń i łos, znajduje tu rośliny wodne, które bogate w mikroelementy wzbogacają ich dietę. Z pewnością też, pędy młodych wierzb sa tu bardziej soczyste niż w miejscach suchych. Roślinność wodna jest szczególnie ważna dla łosi i jeleni w okresie wiosny i wczesnego lata, gdy niedobór mikroelementów po okresie zimowym jest szczególnie odczuwalny. Strumieniami przyjdą też żółwie. Szybko norki odkryją staw i będą przeglądały brzegi w poszukiwaniu pokarmu. Zimorodek będzie polował na małe rybki siadajac na gałęzi uschnietego juz drzewa, a dzikie kaczki już wczesną wiosną bedą spacerowały brzegiem w poszukiwaniu bezpiecznego miejsca na swoje gniazdo. Te bardziej przezorne, jak np karolinka (wood duck), beda sprawdzały dziuple dzieciołów, wykute w stojących na środku stawu uschniętych drzewach, aby tam właśnie złożyc jajka i bezpiecznie wyprowadzić młode.
To nie jest utopia. To wlasnie bobry tworza w malej skali ten harmonijny świat. System, który podtrzymuje życie! I bynajmniej nie tylko owadów, gadów czy plazów, lecz także nasze!

8. Czasy, występowania nieskażonych miejsc na ziemi odeszły do przeszłości. W chwili obecnej, nawet w rejonach dalekiej Arktyki czy Antarktydy występują zanieczyszczenia typowe dla środowisk uprzemysłowionych. Wprawdzie koncentracje są znacznie niższe niż na ulicach miast Europy, lecz elementy toksyczne unoszone prądami powietrza opadają na powierzchnię ziemi praktycznie wszędzie. Opady deszczu zmywają je ze skał, liści czy gleby i unoszą do strumieni, które wpadają do rzek będących źródłem naszej wody pitnej. Z pól spływają rozpuszczone nawozy sztuczne, które sa szkodliwe dla wielu organizmów - także dla człowieka. W operacji unieszkodliwiania toksycznych elementów, czas jest czynnikiem odgrywającym decydującą rolę. Większość z tych chemicznych związków, często nawet nie istniejących w naturze, a stworzonych przez człowieka, może być rozłożona biologicznie na takich samych zasadach, na jakich powstaje kompost w naszych ogrodach. Potrzebny jest jedynie czas i zapewnienie odpowiednich warunków, aby zachęcić mikroorganizmy do pracy. Wilgoć jest jednym z czynników, który jest decydujący i niezbędny. Pożywienie dla mikroorganizmów jest także istotne. Te trzy czynniki (czas, wilgoć, pożywienie) zapewniaja bobry ! Budując tamę spiętrzają wodę. Przetrzymując dłużej wode przed jej odpłynięciem do rzek dają wiecej czasu mikroorganizmom na unicestwienie toksycznych zwiazków. Spiętrzona woda utrzymuje wyższy poziom wód gruntowych i zapewnia wyższą wilgotność w lesie czy na łące. To zapewnia istnienie w glebie niezbędnych warunków do przemiany materii, a tym samym produkcji pożywienia dla bakterii i innych mikroorganizmów. Jak piękna jest natura! Pracuje tak dobrze i nie produkuje przy tym żadnych śmieci. Toksyczne związki zostaną rozłożone na nieszkodliwe gazy np azot lub dwutlenek wegla i wodę.
Każdy staw pracuje jako osadnik, w którym (przy wystarczającej głębokości) w górnych partiach panują warunki tlenowe, natomiast w dolnych (szczególnie w osadach dennych) - warunki beztlenowe. Staw bobrów jest więc oczyszczalnią wód burzowych. Jest bio-reaktorem! Wybudowanie oczyszczalni wód burzowych kosztuje miliony zlotych. Bobry robią to za darmo. Jedyne czego oczekują to miejsce do życia - miejsce obok nas! ZASŁUŻYLY na to !

9. Koloidalne zawiesiny unoszone przez wodę opadają na dno stawu. Osady zawierające materię organiczną stają sie bardziej żyzne i obfitują w biologiczne życie. To pociąga za sobą rozwój innych organizmów, obfitość ryb, gadów i płazów.

10. Bobry są atrakcją turystyczną a ich stawy są bardzo edukacyjne. Demonstrują na małym obszarze system ekologiczny. System, który rządzi także naszym środowiskiem i zależnościami na naszym globie.

11. Stawy posiadają dużą wartość rekreacyjną. Woda uspokaja człowieka, a małe stawy przy leśnych szlakach to wprost wymarzone miejsce do odpoczynku i obserwacji dzikiej przyrody.

12. Oszacowano, że ok 900 gatunkow zwierząt na terenie USA i Kanady jest nierozłącznie związana z wodą. Ponad 190 gatunkow płazów i 270 gatunkow ptaków żyje na bagnach i mokradlach w Ameryce Połnocnej. Do tego doliczyć należy ponad 5000 gatunkow roślin, które rosną nad stawami i rozlewiskami wodnymi. Okolo 26% roślin i 46% zwierząt prawnie chronionych w USA ma swoje stanowiska nad wodą. Jestem przekonany, że w Polsce jest podobnie. W Ameryce Połnocnej wydaje się obecnie miliardy dolarów na rekonstrukcję i przywrócenie naturalnej funkcji mokradłom i strumieniom. Dobrze znane są duże projekty, jak np projekt odnowienia mokradel pod Miami (Floryda). Obok nich, w mniejszej skali jest szereg małych projeków prowadzonych przez miasteczka, organizacje społeczne i prywatne osoby. Wszyscy świadomi znaczenia torfowisk, bagien i leśnych mokradeł pracują nad ich ochroną i przywróceniem tam gdzie od wieków występowały. To są szalenie kosztowne inwestycje ! Bobry robia to za darmo. Raz jeszcze - jedyne czego oczekują w zamian, to miejsce obok nas! One juz włączyły się do prac na rzecz odbudowy naturalnego środowiska, tam gdzie je wypaczono. Pozwólmy sobie pomóc ! Bobry szybko naprawią to co my zepsuliśmy !

13. Jeśli powyższe argumenty nie przekonały czytelnika tej strony, to na koniec dodam wg mnie bardzo istotny punkt.

Każde stworzenie chce żyć i ma do tego pełne prawo. Zabijanie jednego gatunku może być podyktowane jedynie podtrzymaniem innego gatunku. Bobry nie stanowią dla nas żadnego niebezpieczeństwa i nasz gatunek nie nie jest zagrożony (przynajmniej ze strony bobrów). Nie są też one na liście zwierząt spożywanych przez człowieka. Powinny mieć więc pełne prawo do życia obok nas! Naszym obowiązkiem jest stworzenie mechanizmów i systemu zabezpieczeń aby im to umożliwić. Być może wlaśnie po to Natura obdarzyła nas umiejętnością myślenia, w którym przewidywanie faktów i ich kojarzenie może w niedalekiej przyszłości okazać się co najmniej użyteczne.

UWAGA
Przedstawiony materiał chroniony jest prawem autorskim. Kopiowanie, wykorzystywanie na innych stronach lub jakiekolwiek inne publikowanie bez mojej zgody jest zabronione. Copyright (April, 2002, 2003) / Wszelkie prawa zastrzeżone - Janusz Szpaczyński